Wokół Oleszek obowiązuje zawieszenie broni: co wiadomo o operacji humanitarnej

Zawieszenie broni weszło w życie

O godzinie 3:00 czasu kijowskiego 27 października w wyznaczonym rejonie wokół czasowo okupowanych Oleszek w obwodzie chersońskim zaczęło obowiązywać zawieszenie broni – poinformował ukraiński rzecznik praw obywatelskich Dmytro Łubiniec. Według niego strony przestrzegają ustaleń, które wynegocjował jako szef grupy negocjacyjnej z rosyjską rzeczniczką praw człowieka Janą Łantratową, przy mediacji i koordynacji pierwszej damy USA Melanii Trump.

Sztab Generalny Sił Zbrojnych Ukrainy wyjaśnił dzień wcześniej, że zawieszenie broni służy wyłącznie operacji humanitarnej: dostarczeniu pomocy mieszkańcom przebywającym w mieście i przygotowaniu swobodnego wyjazdu cywilów. Wojsko zaapelowało, by korzystać tylko z oficjalnych źródeł i nie rozpowszechniać plotek o trasach, czasie i miejscach przemieszczania się ludzi i konwojów.

Jak zauważyła AP, lokalna pauza zaczęła się w tę samą noc, w którą Rosja ponownie zaatakowała rakietami Kijów.

Dlaczego Oleszki

Oleszki leżą na lewym brzegu Dniepru, naprzeciwko Chersonia. Rosyjskie wojska zajęły miasto w pierwszych dniach inwazji w 2022 roku. Według Reutersa miasto mocno ucierpiało w walkach i w powodzi po zniszczeniu zapory Kachowskiej w 2023 roku, a z 24 tysięcy mieszkańców sprzed wojny zostało, według USA, zaledwie kilka tysięcy. Mieszkańcy i urzędnicy informowali o dotkliwych brakach żywności i leków.

Jak ma przebiegać operacja

Marc Beckman, główny doradca Melanii Trump, powiedział Ukrinformowi, że Ukraina i Rosja uzgodniły skład cywilnych zespołów, które będą odwiedzać mieszkańców, oceniać ich potrzeby i pomagać w ewakuacji. Ukraińskim zespołem pokieruje Łubiniec.

Według Beckmana na początek operacji humanitarnej wybrano 29 października, bo obie strony uważają tę datę za najbliższą, która gwarantuje bezpieczeństwo mieszkańców przy dostarczaniu personelu medycznego, leków, czystej wody i żywności oraz rozpoczęciu przygotowań do ewakuacji. Szacuje, że realizacja planu zajmie pięć–siedem dni po 29 października, i nie wykluczył przedłużenia zawieszenia broni, jeśli obie strony uznają to za potrzebne.

Czy mieszkańcy wybiorą, dokąd jechać

Beckman twierdzi, że Rosja zapewniła Ukrainę i USA, iż uszanuje wolę mieszkańców – wyjazd na Ukrainę, do Rosji lub pozostanie w domu. Strony opracowały „mechanizmy zabezpieczające”, ale szczegóły gwarancji i reagowania na naruszenia nie są na razie ujawniane na prośbę obu rządów.

Dodatkowym zabezpieczeniem ma być obecność amerykańskich dziennikarzy: według doradcy telewizja Newsmax zgodziła się pojechać na miejsce, dokumentować wydarzenia i nagrywać relacje uczestników.

Co dalej

Beckman poinformował, że zespół pierwszej damy pracuje też z Ukrainą i Rosją nad kolejnym etapem łączenia ukraińskich dzieci z rodzinami; w sześciu wcześniejszych operacjach udało się pomóc 34 dzieciom. Reuters podkreśla, że porozumienie ma ograniczony zasięg i nie dotyczy wojny jako całości, ale jest rzadkim przykładem bezpośredniej współpracy stron.

Według Reutersa porozumienie ogłoszono 23 października, a swoją rolę odegrał też papież Leon: rozmawiał telefonicznie z Wołodymyrem Zełenskim i wezwał strony do współpracy, aby do miasta mogła dotrzeć pomoc i żywność. Agencja podaje również, że Kreml nazwał lokalny rozejm możliwym precedensem dla podobnych porozumień w przyszłości.

Kluczowe pytanie najbliższych dni brzmi: czy rozejm zostanie dotrzymany i czy cywile naprawdę będą mogli swobodnie wybrać kierunek wyjazdu.