Inspektor generalny Pentagonu nie zbada październikowych ograniczeń Starlinka dla Ukrainy – AP

Co postanowił inspektor generalny

Biuro Inspektora Generalnego Departamentu Obrony USA odrzuciło ponadpartyjny wniosek senatorów o zbadanie październikowych zakłóceń w działaniu Starlinka i jego wojskowej wersji Starshield na Ukrainie. Poinformowała o tym agencja Associated Press, która uzyskała odpowiedź organu nadzoru.

W piśmie z 27 października inspektor generalny przekazał grupie dziewięciu senatorów – czterech republikanów i pięciu demokratów – że z ich pytaniami lepiej zwrócić się do Sił Powietrznych USA. Anonimowy pracownik Kongresu w rozmowie z AP uznał to za odmowę zbadania działań szefa SpaceX Elona Muska i firmy Starlink, choć inspektor generalny miał do tego wszelkie możliwości.

Rzeczniczka biura Molly Halpern wyjaśniła, że urząd „uważnie rozpatrzył wniosek Kongresu” i uznał, że poruszone kwestie najlepiej rozpatrzy sam Departament Obrony. „Jeśli pojawią się nowe informacje, możemy zmienić decyzję” – dodała. Pentagon przekazał pytania AP do biura inspektora, a Siły Powietrzne nie odpowiedziały od razu.

O co pytali senatorowie

Senatorowie chcieli ustalić, czy urzędnicy Pentagonu lub innych agencji USA „kierowali, upoważniali, zatwierdzali lub wiedzieli z wyprzedzeniem” o zmianach w wymianie danych wywiadowczych, możliwościach ostrzegania czy usługach Starlink i Starshield dotyczących Ukrainy.

„Niepokoi, że inspektor generalny najwyraźniej postanowił nie badać zakłóceń łączności satelitarnej, na której Ukraina polega, by chronić ludność cywilną” – oświadczyła senator Jeanne Shaheen, najwyższa rangą demokratka w senackiej komisji spraw zagranicznych. Jej zdaniem administracja Trumpa i SpaceX podały sprzeczne wyjaśnienia przyczyn awarii, dlatego „potrzebne jest niezależne ustalenie faktów i kontrola”.

Wpływ na obronę powietrzną

W połowie października terminale na Ukrainie przestawały działać przy prędkościach od około 130 do 161 km/h, co uniemożliwiało ich użycie na przechwytywaczach ścigających szybkie Shahedy. 24 października prezydent Wołodymyr Zełenski oświadczył, że Starlink i Starshield wróciły do wcześniejszych prędkości.

28 października Zełenski powiedział dziennikarzom, że wyłączenie było jedną z przyczyn śmierci cywilów podczas ataków. „Teraz niszczymy około 90% Shahedów. Gdy zaczęły się ataki, zaczęliśmy zestrzeliwać od 50 do 75–78%” – wyjaśnił. Według prezydenta odrzutowy przechwytywacz „Bars”, działający właśnie na Starshield, jako pierwszy zniszczył rosyjskiego drona odrzutowego, „a potem Starshield przestał działać”. Zełenski dodał, że nie wie, kto podjął decyzję: „Wiem tylko, że technicznie to SpaceX włącza i wyłącza te systemy”.

Przebieg sporu

Musk twierdził, że limity prędkości dla pakietu wojskowego zależą od rządu USA, a później oskarżył ukraińskich wojskowych o łamanie zasad usługi. Szef Pentagonu Pete Hegseth zapewnił, że władze USA nie wydały polecenia ograniczeń, ale Starlink może podejmować takie decyzje samodzielnie. Komisja Europejska wezwała SpaceX do pełnego przywrócenia usługi, a ponadpartyjne grupy kongresmenów pisały zarówno do Trumpa, jak i do Hegsetha.

Dlaczego to ważne

Według AP obawy w Kongresie dotyczące kontroli Muska nad Starlinkiem istnieją od lat i były jednym z powodów powstania Starshield. Bez niezależnego dochodzenia pytanie, kto i dlaczego ograniczył łączność kluczową dla ukraińskiej obrony powietrznej, pozostaje na razie bez oficjalnej odpowiedzi.