Komisja ONZ: rosyjskie ataki na energetykę Ukrainy to zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości

Najważniejszy wniosek

26 października Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Ukrainy przedstawiła Zgromadzeniu Ogólnemu nowy raport (dokument A/81/440). Komisja stwierdziła, że nieustanne ataki władz rosyjskich na infrastrukturę energetyczną Ukrainy są zbrodniami wojennymi – celowymi atakami na obiekty cywilne – oraz zbrodniami przeciwko ludzkości w postaci „innych nieludzkich czynów”.

To 12. pisemny raport komisji i piąty dla Zgromadzenia Ogólnego – powiedział na konferencji w Nowym Jorku jej przewodniczący Erik Møse. Dokument dotyczy dwóch tematów: ataków na energetykę oraz werbowania podstępem cudzoziemców do rosyjskiej armii.

Co badano

Komisja zbadała skutki zmasowanych ataków na system energetyczny dla ludności cywilnej, zwłaszcza podczas surowej zimy 2025–2026, a także ich skumulowany efekt od jesieni 2022 roku. Częstotliwość, intensywność i zasięg fal ataków, w których jednocześnie wystrzeliwano setki dronów i rakiet, z roku na rok rosły.

Ubiegłej zimy, gdy temperatura spadała do –21°C, miliony ludzi długo żyły bez ogrzewania, prądu, wody i gazu. Osoby starsze i z ograniczoną mobilnością nie mogły schodzić do schronów podczas alarmów z obawy przed utknięciem w windzie, a zależni od zasilanych urządzeń medycznych byli zagrożeni. Zamknięcie szkół zakłóciło naukę dzieci, a zimno w domach powodowało choroby.

Wnioski opierają się na relacjach 255 osób, które przetrwały zimę w takich warunkach w obwodach dniepropietrowskim, kijowskim, charkowskim, chersońskim, mikołajowskim, odeskim, połtawskim, zaporoskim i żytomierskim, a także na informacjach ukraińskich władz, lekarzy i organizacji pozarządowych.

Dlaczego to zbrodnie przeciwko ludzkości

Według komisji rosyjscy dowódcy wydający rozkazy wiedzieli, że atakowane obiekty ciepłownicze w dużych miastach są niezbędne dla ludności, szczególnie zimą. Władze Rosji oficjalnie zapowiadały kolejne ataki i powoływały się na plan ich przeprowadzenia. Zebrane dowody wskazują, że ataki prowadzono celowo, zgodnie z polityką państwa, by pozbawić ludność prądu i innych podstawowych usług oraz zadać cierpienie.

„Wraz z nadejściem zimy ataki znów się nasiliły, co budzi poważne obawy o życie i zdrowie cywilów” – powiedział Møse.

Komisja przyjrzała się też ukraińskim atakom na obiekty energetyczne w Rosji i na terenach okupowanych, ale nie mogła ich dokładnie zbadać, bo Rosja nie zapewniła dostępu ani nie odpowiedziała na zapytania.

Werbowanie cudzoziemców

Drugi wniosek dotyczy handlu ludźmi. Komisja znalazła przekonujące dowody, że władze rosyjskie werbowały do armii mężczyzn z 29 krajów, stosując oszustwo i przymus. Agenci podający się za legalne firmy załatwiali wizy i podróż, a po przyjeździe mężczyzn zmuszano do podpisania kontraktów z rosyjskim ministerstwem obrony, sporządzonych po rosyjsku. Jak podaje AP, byli to głównie mężczyźni w wieku 18–60 lat z ubogich, wrażliwych społeczności. Wielu zginęło lub zaginęło, inni poddali się lub trafili do niewoli.

Dlaczego to ważne teraz

Raport ukazał się na początku nowego sezonu grzewczego. Według Ukrinformu tylko od 19 października rosyjskie wojska przeprowadziły około 60 celowych ataków na infrastrukturę energetyczną oraz naftowo-gazową w kilku obwodach. Ustalenia komisji ONZ mogą wesprzeć przyszłe postępowania międzynarodowe i argumenty partnerów decydujących o obronie powietrznej i pomocy dla ukraińskiej energetyki.