Stambuł: Zełenski i Erdoğan uzgodnili prace nad korytarzem zbożowym

Porozumienie w Dolmabahçe

Prezydent Wołodymyr Zełenski i prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan uzgodnili w sobotę, 31 października, że będą pracować nad odnowieniem korytarza zbożowego i bezpieczeństwem żeglugi na Morzu Czarnym. Zełenski ogłosił to na wspólnej konferencji prasowej w stambulskim biurze Dolmabahçe — podały „Ukraińska Prawda” i hromadske, powołując się na „Jewropejśką Prawdę”.

„Dziś uzgodniliśmy z prezydentem Erdoğanem, że będziemy pracować nad czarnomorskim korytarzem zbożowym. Naszym celem jest, by ten korytarz nadal istniał i działał skutecznie” — powiedział Zełenski. Zaznaczył, że Rosja od 2014 r. swoją agresją pogarsza sytuację bezpieczeństwa na Morzu Czarnym, a Turcja „konsekwentnie wspiera naszą suwerenność i integralność terytorialną” oraz kroki chroniące bezpieczną żeglugę. Zwrócił też uwagę, że spotkanie zbiegło się z Międzynarodowym Dniem Morza Czarnego.

Erdoğan: ataki na statki cywilne są nie do przyjęcia

Erdoğan powiedział, jak podała turecka Dyrekcja ds. Komunikacji, że na tle eskalacji walki rozlewają się także na akwen Morza Czarnego. „Takie ataki są dla nas absolutnie nie do przyjęcia, bez względu na to, kto je przeprowadza i czym je uzasadnia. Wzywamy wszystkie strony do odpowiedzialnego działania” — podkreślił.

Turecki przywódca zapowiedział dalsze rozmowy ze stronami, w tym z Rosją, o przywróceniu bezpiecznej żeglugi. Porozumienie w tej sprawie, jego zdaniem, dałoby „nowy impuls” wysiłkom na rzecz trwałego pokoju. Erdoğan przypomniał też, że 1 października weszła w życie umowa o wolnym handlu między Ukrainą a Turcją, podpisana w 2022 r., i wskazał cel obrotów handlowych na poziomie 10 mld dolarów.

Międzynarodowe zainteresowanie rozejmem na morzu

Morze Czarne było tematem także na spotkaniu ministrów spraw zagranicznych G20 w Atlancie. Jak podała Al Jazeera, sekretarz stanu USA Marco Rubio powiedział tego samego dnia o rosnącym międzynarodowym zainteresowaniu ograniczonym rozejmem na Morzu Czarnym, który zabezpieczyłby transport zboża i surowców energetycznych obu krajów.

Szef niemieckiej dyplomacji Johann Wadephul powiedział telewizji ZDF, że bezpieczeństwo transportu zboża było jednym z głównych tematów w Atlancie. „Nie rozwiążemy konfliktu ukraińskiego jako całości, ale musimy umożliwić transport zboża z Ukrainy i Rosji do krajów Globalnego Południa” — stwierdził, dodając, że wynik można osiągnąć „w najbliższych tygodniach”.

Rozmowy w Turcji?

Prezydenci rozmawiali też o przygotowaniach do rozmów trójstronnych Ukraina — USA — Rosja. „Omówiliśmy perspektywy takiego formatu i inne możliwości, w tym zaangażowanie Turcji i Europy, wszystkich partnerów, a także możliwość spotkania tutaj, w Turcji” — powiedział Zełenski, podkreślając, że Rosji trzeba pokazać, iż nie ma alternatywy dla pokoju.

Spotkanie z patriarchą Bartłomiejem

W Stambule Zełenski spotkał się również z patriarchą ekumenicznym Bartłomiejem, pogratulował mu 35. rocznicy intronizacji, która przypada 2 listopada, i opowiedział o operacji humanitarnej w Oleszkach. W wywiadzie dla dziennikarza Tony’ego Perkinsa tego samego dnia prezydent powiedział, że Rosja zabiła około 120 duchownych, a około 800 obiektów sakralnych zostało zniszczonych lub uszkodzonych.

Co dalej

Konkretnych parametrów nowego mechanizmu zbożowego — tras, gwarancji czy inspekcji — jeszcze nie ogłoszono. Kolejny krok zależy od konsultacji Ankary z Moskwą i od tego, czy rozejm morski uda się wpisać w szerszy proces negocjacyjny.