Węgry mogą zdjąć weto z dwóch klastrów dla Ukrainy – wszystko zależy od głosowania Rady 12 października

Krok proceduralny, ale ważny

Węgry mogą w tym tygodniu przestać blokować kolejny etap negocjacji akcesyjnych Ukrainy z UE. Jak pisze „Financial Times”, powołując się na dwóch urzędników (za Ukrinformem), premier Węgier Péter Magyar polecił węgierskim dyplomatom nie blokować wysłania Ukrainie i Mołdawii listów w sprawie możliwego otwarcia dwóch kolejnych klastrów negocjacyjnych. Chodzi o klastry obejmujące rynek wewnętrzny i konkurencyjność.

Rozmówcy FT nazywają to krokiem proceduralnym, ale symbolicznie ważnym. Ostateczne polityczne poparcie Budapesztu będzie jednak zależeć od tego, czy Rada Najwyższa 12 października przyjmie ustawę rozszerzającą prawa oświatowe mniejszości narodowych. Według FT projekt przygotowano z uwzględnieniem propozycji i uwag strony węgierskiej. Jego przyjęcie pozwoliłoby rozpocząć formalny proces polityczny jeszcze przed szczytem przywódców UE w Brukseli, który odbędzie się za około dziesięć dni.

„Droga Ukrainy do członkostwa nabiera wyraźnych kształtów, z poszanowaniem procedur i realizmu” – powiedział FT urzędnik UE znający przebieg rozmów z Budapesztem.

Kos: „Możliwe, że już w przyszłym tygodniu”

Komisarz UE ds. rozszerzenia Marta Kos powiedziała 5 października w Brukseli, że UE liczy na przyjęcie ustawy o mniejszościach. Potem – jak zaznaczyła – państwa członkowskie powinny przyspieszyć procedurę. „Całkiem możliwe, że otworzymy kolejne dwa klastry dla Mołdawii i Ukrainy już w przyszłym tygodniu podczas konferencji międzyrządowych w Luksemburgu” – powiedziała Kos.

W ocenie Kos zarówno Ukraina, jak i Mołdawia „pokazują wyniki w bardzo trudnych warunkach” i należą do liderów wśród czterech państw kandydujących. Przypomniała też, że szczegóły proponowanej ścieżki dla kandydatów znajdą się w raporcie o rozszerzeniu, który ma zostać opublikowany 28 października. „Nigdy nie wolno nam zapominać: Ukraina to kraj, który walczy o przetrwanie” – podkreśliła komisarz.

Co przewiduje projekt ustawy

Projekt ustawy o oświacie mniejszości narodowych wpłynął do Rady 1 października, a Magyar go z zadowoleniem przyjął. Przewodniczący komisji ds. oświaty Serhij Babak powiedział Suspilnemu, że dokument ustala kompromisowe kryteria: placówka będzie mogła uzyskać status szkoły mniejszości narodowej, jeśli ponad 50% uczniów uczy się w języku tej społeczności, a status nie będzie tracony automatycznie, gdy odsetek nieco spadnie. Osobno uregulowano używanie języka mniejszości między uczniami lub z nauczycielem na przerwach. „Dla Ukraińców nic się nie zmienia” – powiedział Babak.

Przewodniczący Rady Najwyższej Rusłan Stefanczuk potwierdził, że 12 października parlament planuje przyjąć dwa projekty ustaw, które „pomogą, by Węgry odblokowały nam klastry negocjacyjne”. „Znaleźliśmy już wspólny język” – powiedział w Czerniowcach. Dodał, że przed głosowaniem projekty muszą przejść przez komisje i dyskusje, bo wnoszenie na salę nieprzygotowanych dokumentów jest jego zdaniem „jeszcze gorsze niż niewnoszenie ich wcale”.

Co dalej

Jeśli w sprawie tych dwóch klastrów uda się osiągnąć porozumienie, nierozstrzygnięte pozostaną jeszcze dwa – dotyczące „zielonej” polityki, rolnictwa i spójności. Komisja Europejska liczy na porozumienie w ich sprawie do końca roku. Klastry „Podstawy” i „Stosunki zewnętrzne” dla Ukrainy i Mołdawii otwarto odpowiednio w czerwcu i lipcu.

Ekspert z Zakarpacia Josyp Rezesz przestrzegał na antenie Suspilnego przed wygórowanymi oczekiwaniami: oświata to tylko jeden z 11 punktów rozmów Ukrainy z Węgrami, a otwarcie klastrów to „tylko jeden mały krok” na drodze do członkostwa.