NBU podnosi stopę do 16,5% i pogarsza prognozę: inflacja 12,5%, PKB na minusie

Decyzja banku centralnego

29 października zarząd Narodowego Banku Ukrainy zdecydował o podniesieniu stopy referencyjnej z 16% do 16,5% ze skutkiem od 30 października. Prezes NBU Andrij Pysznyj uzasadnił to „znacznym wzrostem presji cenowej i pogorszeniem oczekiwań inflacyjnych”. Według niego decyzja ma utrzymać atrakcyjność aktywów w hrywnach i stabilność rynku walutowego.

To druga podwyżka z rzędu: 17 września NBU podniósł stopę z 15,5% do 16%. Bank wiąże zaostrzenie polityki ze spadkiem eksportu wywołanym rosyjskimi atakami oraz z opóźnieniami w pomocy międzynarodowej, wynikającymi z opóźnień we wdrażaniu części reform. Jednocześnie NBU deklaruje gotowość do „elastycznego reagowania” na zmiany ryzyk — zarówno uporczywą inflację, jak i słabnącą aktywność gospodarczą.

Inflacja: 12,5% w tym roku

Prognozę inflacji na 2026 rok podniesiono do 12,5%. We wrześniu ceny konsumpcyjne wzrosły o 10% rok do roku. NBU szacuje, że same skutki rosyjskich ostrzałów dodadzą do rocznej inflacji około 0,7 punktu procentowego. Inne czynniki to droższe paliwo i większe bodźce budżetowe.

W 2027 roku bank oczekuje spowolnienia inflacji do 7,3% dzięki niższym światowym cenom ropy i polityce pieniężnej. Powrót do celu 5% nadal przewidywany jest w 2028 roku. Ceny ma też hamować prawdopodobne schłodzenie popytu wewnętrznego i rynku pracy po atakach.

Gospodarka: od wzrostu do spadku

Najboleśniejsza zmiana dotyczy PKB. W poprzedniej prognozie NBU oczekiwał wzrostu o 1,8%, teraz prognozuje spadek o 0,4% w 2026 roku. Już w trzecim kwartale realny PKB zmniejszył się o 0,5% z powodu blokady portów morskich i uderzeń w produkcję oraz logistykę. Najbardziej ucierpiały hutnictwo i górnictwo, ale osłabły też handel, inne gałęzie przemysłu i rolnictwo.

Ujemny wpływ nasilonych ostrzałów na PKB NBU ocenia na 1,9 punktu procentowego. W 2027 roku spodziewa się powolnego odbicia o 0,4%, a w 2028 roku o 2,2%. Gospodarkę mają wspierać inwestycje w przemysł obronny, lokalizacja produkcji broni finansowana z Ukraine Support Loan oraz odbudowa infrastruktury krytycznej.

Nowy pakiet kredytowy

NBU przyjął także środki ułatwiające firmom dostęp do kredytów. Banki będą mogły uwzględniać jako zabezpieczenie prawa do przychodów z umów z organami władzy i jednostkami budżetowymi. Współczynnik płynności takiego zabezpieczenia wzrośnie z 0,3 do 0,75 dla umów z płatnikami państwowymi i do 0,60 dla umów z samorządami. Przepis obowiązuje w czasie stanu wojennego i 90 dni po jego zakończeniu.

Co to oznacza dla ludzi

NBU podkreśla, że nie chce dodatkowo hamować gospodarki: „Umiarkowana podwyżka stopy to wyważona decyzja, która pozwala zachować równowagę między kontrolą inflacji a wsparciem gospodarki”. Regulator zapowiada kolejne pakiety zmian wspierających kredytowanie firm zbrojeniowych, energetyki, rolnictwa i handlu.

Stopa referencyjna wpływa na oprocentowanie w całej gospodarce, w tym na certyfikaty depozytowe i kredyty refinansowe dla banków. Wyższe stopy zwykle oznaczają droższe nowe kredyty, ale też lepsze oprocentowanie depozytów i obligacji w hrywnach. Dla gospodarstw domowych głównym ryzykiem są ceny: NBU wprost wiąże nową falę inflacji z atakami na energetykę i przemysł.