Sybiha w Helsinkach: pierwsze wystąpienie szefa MSZ Ukrainy w Radzie Nordyckiej i apel o spotkanie Zełenskiego z Putinem

Historyczne wystąpienie

Minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha 27 października wziął udział w 78. sesji Rady Nordyckiej w Helsinkach. Według MSZ było to pierwsze w historii wystąpienie szefa ukraińskiej dyplomacji na sesji rady, podaje Ukrinform. Sesja to największe coroczne wydarzenie polityczne regionu, a jej tegoroczny temat brzmi „Nordyckie bezpieczeństwo kompleksowe”.

Sybiha miał przedstawić ukraińską wizję rosyjskich zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy Północnej, drogi do sprawiedliwego pokoju i korzyści z partnerstwa z krajami nordyckimi. Osobno w Helsinkach spotkali się ministrowie spraw zagranicznych Ukrainy, Finlandii i Norwegii w formacie trójstronnym – tym samym, w którym 20 października w Oslo spotkali się Wołodymyr Zełenski, Alexander Stubb i Jonas Gahr Støre.

„Potrzebne spotkanie Zełenskiego i Putina”

Na wspólnej konferencji prasowej z Eliną Valtonen i Espenem Barthem Eide Sybiha stwierdził, że poziom zespołów negocjacyjnych nie wystarcza do omawiania najdrażliwszych kwestii. „Dlatego potrzebne jest także spotkanie na poziomie Zełenskiego i Putina” – powiedział.

Podkreślił, że Ukraina ma konkretne propozycje, m.in. w sprawie częściowego zawieszenia broni, a wśród kluczowych tematów wymienił sytuację na Morzu Czarnym i ochronę systemu energetycznego. „Jesteśmy gotowi na częściowe zawieszenie broni i pełne zakończenie działań wojennych. Oczywiście wszystko musi być sprawiedliwe. Nie podejmiemy żadnych jednostronnych kroków” – powiedział Sybiha. Dodał, że Ukraina jest gotowa także na spotkanie trójstronne w ZEA. Zełenski poinformował wcześniej, że Ukraina, USA i Rosja uzgodniły trójstronne spotkanie zespołów negocjacyjnych w pierwszej połowie listopada.

Sybiha omówił też z kolegami poranne rozmowy telefoniczne przywódców Finlandii i Norwegii z Putinem, po których rozmawiali oni z Zełenskim.

50 miliardów i wspólna produkcja

„Obecnie Putin nie wykazuje prawdziwej gotowości do zakończenia wojny. Dlatego niezwykle ważne jest wzmacnianie Ukrainy” – oświadczył minister. Według niego od lutego 2022 roku pięć krajów nordyckich przekazało Ukrainie pomoc o wartości około 50 mld dolarów.

Sybiha przypomniał, że Ukraina podpisała z Finlandią i Norwegią porozumienia w dziedzinie dronów. „Teraz musimy przekształcić te ustalenia we wspólną produkcję” – powiedział. Zaapelował też o wzmocnienie obrony powietrznej, w tym dodatkowe pociski przechwytujące do systemów PAC, oraz o dalsze wpłaty na inicjatywę PURL. Ukraina, jak zaznaczył, wykonała swoją część projektu FREYJA dotyczącego europejskich zdolności obrony przed rakietami balistycznymi: „Teraz kolej na naszych sojuszników”.

Strony uzgodniły dalsze kroki w celu wywierania presji na Rosję, w tym nowe sankcje. „Można zrobić więcej, by przeciwdziałać flocie cieni” – zauważył Sybiha, dodając, że położenie geograficzne czyni kraje nordyckie kluczowymi uczestnikami tych działań.

Pieniądze na zimę i odbudowę

Tego samego dnia rząd Norwegii ogłosił przeznaczenie 500 mln koron (prawie 54 mln dolarów) na wsparcie energetyczne Ukrainy przed zimą. Fińska państwowa agencja kredytów eksportowych Finnvera podpisała z Komisją Europejską umowę o gwarancjach finansowych, która otwiera możliwość pozyskania 240 mln euro na odbudowę Ukrainy – m.in. w energetyce, infrastrukturze cyfrowej, logistyce, surowcach krytycznych i obronności, podał Interfax-Ukraina, powołując się na MSZ.

Bez roli mediatorów

Szefowie MSZ Finlandii i Norwegii dali jednocześnie do zrozumienia, że nie zabiegają o rolę mediatorów. „Nie chcemy być mediatorami, ale uważamy, że możemy wnieść pewien wkład w ten proces” – powiedział Eide (cytowany przez Iltalehti). Valtonen oświadczyła, że Finlandia popiera proces pokojowy pod przewodnictwem USA, nie zamierza normalizować stosunków z Rosją i jest „tu, by wspierać Ukrainę”.