Ukraińcy w USA na razie zachowują TPS: co to oznacza i czego się spodziewać

Co się stało

Departament Bezpieczeństwa Krajowego USA (DHS) oświadczył 19 października — w dniu, w którym miał upłynąć obecny termin — że Ukraińcy i Sudańczycy z tymczasowym statusem ochronnym (TPS) na razie go zachowują. Jak podał Reuters, rzecznik resortu powiedział, że ogłoszenia w sprawie posiadaczy TPS z obu krajów zostaną wydane „we właściwym czasie”, a ich ochrona imigracyjna pozostaje w mocy.

Na stronie Urzędu ds. Obywatelstwa i Imigracji USA (USCIS) poświęconej Ukrainie pojawił się komunikat: dopóki takie ogłoszenie nie zostanie wydane, Ukraińcy przebywający w USA ze statusem TPS zachowują ochronę, w tym zezwolenie na pracę. Jednocześnie w tabeli na tej samej stronie termin statusu wciąż widnieje jako 19 października 2026 roku.

Ilu osób to dotyczy

Według Reutera o TPS w USA wystąpiło około 240 tys. Ukraińców, którzy uciekli przed wojną. „The Philadelphia Inquirer” pisze o około 101 tys. Ukraińców objętych obecnie ochroną. Różnica wynika zapewne z tego, że media liczą różne kategorie — zarejestrowanych i aktualnych posiadaczy statusu. Ochronę ma także około 6800 obywateli Sudanu.

TPS pozwala cudzoziemcom przebywającym już w USA pozostać w kraju i legalnie pracować, jeśli w ich ojczyźnie trwa konflikt zbrojny, doszło do klęski żywiołowej lub zaistniały inne nadzwyczajne okoliczności. Status ten nie daje drogi do obywatelstwa ani stałego pobytu.

Historia statusu

Ukrainę po raz pierwszy objęto programem TPS 19 kwietnia 2022 roku, wkrótce po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji. Obecne wyznaczenie obowiązuje od 20 października 2023 roku. W styczniu 2025 roku, jeszcze za poprzedniej administracji, DHS przedłużył je o 18 miesięcy — od 20 kwietnia 2025 do 19 października 2026 roku — i to właśnie ten termin upływał w poniedziałek. Aby uzyskać status, trzeba było nieprzerwanie przebywać w USA co najmniej od sierpnia 2023 roku.

Druga taka „odroczka” w ciągu kilku miesięcy

Reuters zauważa, że to już druga podobna tymczasowa ulga w ostatnich miesiącach. We wrześniu administracja Donalda Trumpa w ostatniej chwili pozwoliła zachować ochronę obywatelom Salwadoru — według „Inquirera” około 170 tys. osób — ale nie ogłosiła żadnej dalszej decyzji. Wcześniej administracja zniosła TPS dla obywateli Haiti, Wenezueli, Somalii, Jemenu, Syrii i innych krajów.

Decyzja w sprawie Ukraińców zapadła w czasie ochłodzenia relacji Waszyngtonu z Kijowem: w ostatnich dniach Trump odmówił zaostrzenia sankcji wobec Rosji i zniósł ograniczenia eksportu rosyjskiego oleju napędowego.

Prawnicy: potrzebna decyzja na piśmie

Prawnicy imigracyjni cytowani przez „Inquirera” uważają, że zgodnie z prawem brak uprzedniego zawiadomienia automatycznie przedłużył TPS o sześć miesięcy. Administracja tego jednak oficjalnie nie potwierdziła. Prezeska organizacji Global Refuge Krish O’Mara Vignarajah z zadowoleniem przyjęła odroczenie, ale wezwała do formalnej decyzji: „Właściwy czas na działanie był kilka tygodni temu. Rodziny, które zależą od tego statusu, zasługują na decyzję na piśmie”.

Zwolennicy Trumpa przekonują z kolei, że TPS stał się „tylnymi drzwiami” do stałego pobytu, a „tymczasowy” powinien oznaczać tymczasowy.

Co powinni zrobić posiadacze TPS

• regularnie sprawdzać stronę TPS Ukraine w serwisie USCIS i oficjalne komunikaty DHS;
• przechowywać kopie dokumentów dotyczących statusu i zezwolenia na pracę, a w razie potrzeby pokazywać pracodawcy oficjalny komunikat USCIS;
• przed każdym wyjazdem poza USA lub zmianą statusu konsultować się z licencjonowanym prawnikiem imigracyjnym lub akredytowaną organizacją;
• uważać na oszustów obiecujących „gwarantowane” przedłużenie za opłatą.